Tiểu sử
An Thuyên là nhạc sĩ, nhà giáo và sĩ quan quân đội, được biết đến qua những sáng tác mang đậm âm hưởng dân ca Việt Nam, đặc biệt là chất liệu dân ca Nghệ Tĩnh. Âm nhạc của ông thường gắn với tình yêu quê hương, đất nước và con người, với những ca khúc như Neo đậu bến quê, Huế thương, Chín bậc tình yêu và Ca dao em và tôi.
Sau khi tốt nghiệp Trường Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An, năm 1967, An Thuyên công tác tại Ty Văn hóa Nghệ An. Năm 1975, ông nhập ngũ, rồi chuyển về Đoàn Văn công Quân khu 4 vào năm 1977. Giai đoạn 1981–1988, ông theo học tại Nhạc viện Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc tại Phòng Văn nghệ Quân đội, trước khi chuyển sang Trường Đại học Văn hóa – Nghệ thuật Quân đội vào tháng 8 năm 1992. Năm 1993, ông được bổ nhiệm làm hiệu trưởng nhà trường, đồng thời đảm nhận cương vị Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhạc sĩ Việt Nam khóa VII.
Một trong những sáng tác sớm đưa tên tuổi An Thuyên đến với công chúng là Em chọn lối này, được viết khoảng năm 1971. Trong quá trình sáng tác, ông phát triển phong cách riêng từ chất liệu dân ca, thể hiện qua các tác phẩm như Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Thơ tình của núi, Mẹ Việt Nam anh hùng và Neo đậu bến quê. Bên cạnh ca khúc, ông còn sáng tác khí nhạc, kịch hát và viết nhạc cho khoảng 60 vở kịch nói, tuồng, chèo, góp phần mở rộng hoạt động nghệ thuật trong lĩnh vực sân khấu.
Ngày 2 tháng 1 năm 2008, An Thuyên được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên được trao quân hàm này. Ông dành phần lớn sự nghiệp cho cả sáng tác và đào tạo nghệ thuật trong môi trường quân đội.
An Thuyên qua đời ngày 3 tháng 7 năm 2015 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 do nhồi máu cơ tim cấp, hưởng thọ 65 tuổi. Ông có hai người con là Nguyễn Bông Mai và Nguyễn An Hiếu. Những sáng tác giàu chất liệu dân gian của ông tiếp tục được biểu diễn trong đời sống âm nhạc Việt Nam.
Hành trình sự nghiệp
- 1949:Sinh tại Quỳnh Lưu, Nghệ An
- 1967:Về công tác ở Ty Văn hóa Nghệ An sau khi tốt nghiệp Trường Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An
- 1971:Sáng tác ca khúc Em chọn lối này, bắt đầu được biết đến
- 1975:Nhập ngũ
- 1977:Về công tác tại Đoàn Văn công Quân khu 4
- 1981:Bắt đầu học tại Nhạc viện Hà Nội
- 1988:Tốt nghiệp Nhạc viện Hà Nội, về Phòng Văn nghệ Quân đội
- 1992:Về công tác tại Trường Đại học Văn hóa - Nghệ thuật Quân đội
- 1993:Trở thành Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội
- 2007:Nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật
- 2008:Trở thành nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên được phong quân hàm thiếu tướng
- 2015:Qua đời tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vì nhồi máu cơ tim
Tác phẩm & Hoạt động nổi bật
- Ca khúcHát vang lý tưởng tuổi trẻ Việt Nam(2012)—Tác giả
- Ca khúcHà Tĩnh mình thương(1996)—Tác giả
- Ca khúcMẹ Việt Nam anh hùng(1995)—Tác giả
- Ca khúcNeo đậu bến quê(1993)—Tác giả
- Ca khúcHuế thương(1992)—Tác giả
- Ca khúcĐêm nghe hát đò đưa nhớ Bác(1974)—Tác giả
- Ca khúcEm chọn lối này(1971)—Tác giả
- Ca khúcThơ tình của núi—Tác giả
- Ca khúcChín bậc tình yêu—Tác giả
- Ca khúcChiều sông Thương—Tác giả
- Ca khúcTiếng đàn Balalaika trên sông Đà—Tác giả
- Ca khúcChiều Cần Thơ—Tác giả
- KịchĐôi đũa kim giao—Tác giả
- KịchBiển tình cay đắng—Tác giả
- KịchĐất nước đứng lên—Tác giả
- Ca khúcCa dao em và tôi—Tác giả
- KịchTrương Chi—Tác giả
Giải thưởng
- [Đoạt giải] Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật (2007)
- [Đoạt giải] Giải Nhất của Bộ Văn hoá - Thông tin và Hội Nhạc sĩ Việt Nam — Mẹ Việt Nam anh hùng (1995)
- [Đoạt giải] Giải thưởng chính thức của Bộ Quốc phòng — Thơ tình của núi (1994)
- [Đoạt giải] Giải Nhì Hội Nhạc sĩ Việt Nam — Chín bậc tình yêu (1992)
- [Đoạt giải] Giải Nhất cuộc thi ca khúc toàn quốc — Tiếng đàn balalaica trên sông Đà (1985)
- [Đoạt giải] Giải Nhất của Bộ Văn hoá - Thông tin và Hội Nhạc sĩ Việt Nam — Khi xe tăng qua miền Quan họ (1985)
- [Đoạt giải] Giải thưởng chính thức của Bộ Quốc phòng — Hành quân lên Tây Bắc (1984)
Thành tựu
- Quân đội nhân dân Việt Nam: Nhạc sĩ Việt Nam đầu tiên được phong quân hàm thiếu tướng (2008)
- Huân chương Lao động hạng III
- Huân chương Chiến công hạng I
- Chiến sĩ thi đua
- Chiến sĩ quyết thắng (12 năm liền)
